Değerler Eğitimi Nedir, Okul Öncesinde Neden Önemlidir?

Değerler eğitimi son yıllarda okul tanıtımlarında sık geçen bir başlık oldu. Çoğu zaman ne anlama geldiği açıklanmadan kullanılıyor. Bu yazıda değerler eğitiminin ne olduğunu, okul öncesi dönemde neden karşılık bulduğunu ve Kar Taneleri’nde günlük akışın neresinde durduğunu anlatıyoruz.

Değerler eğitimi nedir, ne değildir

Değerler eğitimi; paylaşma, saygı, sabır, dürüstlük, yardımlaşma, sorumluluk gibi kavramların çocuğun yaşına uygun biçimde ele alınmasıdır. Amaç bu kelimeleri ezberletmek değil, çocuğun bunları günlük yaşamda tanıyabilmesini ve kullanabilmesini sağlamaktır.

Bu yüzden değerler eğitimi bir öğüt saati değildir. “Paylaşmak güzeldir” cümlesini duymakla paylaşmayı öğrenmek arasında büyük bir fark vardır. Çocuk, sırasını beklediğinde ne hissettiğini fark ettiğinde, arkadaşı üzüldüğünde ne yapabileceğini denediğinde öğrenir. Yetişkinin işi bu deneyimlere alan açmak ve doğru anda ismini koymaktır: “Şu an oyuncağını verdin, arkadaşın sevindi. Buna paylaşmak diyoruz.”

Neden özellikle okul öncesi dönem

Üç ile altı yaş, çocuğun kendi dışındaki insanı fark etmeye başladığı dönemdir. Bu yaşta çocuk “ben” ile “biz” arasındaki geçişi kurar; bir grubun içinde olmanın kurallarını ilk kez topluca dener. Sıra beklemek, izin istemek, bir başkasının üzüldüğünü görüp durmak bu dönemde öğrenilen becerilerdir.

Ayrıca bu yaşlarda çocuk kuralı gerekçesiyle birlikte kabul etmeye açıktır. Daha büyük yaşlarda yerleşmiş alışkanlığı değiştirmek gerekirken, okul öncesinde alışkanlık henüz kuruluyordur. Erken dönemde tutarlı bir çerçeve sunmak, sonradan düzeltmeye çalışmaktan daha kolaydır.

Bir başka nokta da dil gelişimiyle ilişkisidir. Duygusunu adlandırabilen çocuk, o duyguyu davranışa dökmek yerine anlatabilir. “Kızdım” diyebilen çocuk itmeye daha az başvurur. Bu nedenle değerler çalışması, konuşma ve dil gelişimini destekleyen etkinliklerle birlikte yürüdüğünde daha güçlü sonuç verir.

Kar Taneleri’nde günün neresinde

Bizde değerler eğitimi programın kenarına iliştirilmiş bir etkinlik değil, günlük akışın sabit bir saatidir. Her gün 10:00-11:00 arası değerler eğitimine ayrılmıştır.

Bu saatin sabit olması bilinçli bir tercihtir. Çocuk için tekrar ve öngörülebilirlik önemlidir; her gün aynı saatte gelen bir çalışma, haftada bir yapılan uzun bir etkinlikten daha kalıcıdır. Ayrıca saat kahvaltının ve kısa hareket çalışmasının hemen ardına konulmuştur: çocuklar günün bu bölümünde toplanmaya ve birlikte çalışmaya en açık haldedir.

Nasıl işleniyor

Kavramlar çocuğun anlayacağı biçimde, yaşayarak ele alınır. Hikâye anlatımı, drama, oyun ve sınıf içi küçük görevler bu çalışmanın araçlarıdır. Drama özellikle işe yarar; çocuk bir durumu canlandırdığında olayı başkasının yerinden görme fırsatı bulur.

Değerler saatinde konuşulan konu o günle sınırlı kalmaz. Asıl uygulama günün geri kalanındadır: yemek masasında, oyun saatinde, etkinlik sırasında. Öğretmenlerimiz bu anları izler ve sabah konuşulan kavramı fiilen yaşandığı yerde hatırlatır. Değerler eğitiminin karşılık bulması, tam olarak bu tutarlılığa bağlıdır.

Montessori yaklaşımıyla nasıl birleşiyor

Kar Taneleri’nde temel yaklaşımımız Montessori’dir. Montessori ortamı çocuğa kendi seçimini yapma, kendi hızında çalışma ve işini bitirdiğinde toplama sorumluluğu verir. Bu düzenin kendisi zaten bir değerler pratiğidir: malzemeyi bekleyen arkadaşına bırakmak, çalışma halısına saygı göstermek, başladığı işi tamamlamak.

Bu nedenle değerler eğitimi bizde ayrı bir dünya değildir. Montessori ortamının sunduğu bağımsızlık ile değerler saatinde konuşulan kavramlar birbirini besler. Çocuk hem seçim yapmayı hem de seçiminin başkalarını etkilediğini aynı ortamda görür.

Sonucu nasıl anlarsınız

Değerler eğitiminin sonucu sınavla ölçülmez, davranışta görünür. Evde şunlara dikkat edebilirsiniz: Çocuk sofrada başkasına da tabak uzatıyor mu? Bir şey isterken beklemeyi deniyor mu? Kardeşi ya da arkadaşı üzüldüğünde fark edip yaklaşıyor mu? Yaptığı bir hatayı saklamak yerine anlatabiliyor mu?

Bu davranışlar bir günde yerleşmez ve düz bir çizgide ilerlemez. Yorgun bir haftada geriye gidiş olması normaldir.

Evde sürdürmek için

Okulda yapılan çalışmanın evde karşılığı olmadığında etkisi azalır. Birkaç sade öneri:

• Davranışı övmek yerine tarif edin. “Aferin” yerine “Arkadaşına yer açtın, o da rahat oturdu” daha çok şey öğretir.
• Kendi davranışınızı gözden geçirin. Çocuk duyduğunu değil, gördüğünü tekrar eder.
• Kuralı gerekçesiyle söyleyin. “Yapma” yerine “Bardağı iki elinle tut, düşerse kırılıyor” cümlesi kalıcıdır.
• Hataya alan bırakın. Yanlış yapmadan doğruyu ayırt etmek zordur.

Aksaray’da anaokulu araştırıyorsanız gezdiğiniz kurumlara değerler eğitiminin haftada kaç saat ve hangi yöntemle yapıldığını sorun. Anaokulu seçerken nelere dikkat etmeli yazımızda sorulacak diğer soruları da derledik.

Bizde bu çalışmanın nasıl yürüdüğünü değerler eğitimi sayfamızda, günün tamamına nasıl yayıldığını eğitim yaklaşımımızda bulabilirsiniz. Yaş gruplarına göre sınıflarımız için programlar sayfamıza bakabilir, uygulamayı yerinde görmek için ön kayıt formunu doldurabilir ya da 0505 666 00 73 numaralı telefondan randevu alabilirsiniz.